۳ آسیب شایع در بسکتبال:(مثلث آسیبزای بسکتبالیستها)
/۰ دیدگاه /در مقالات آموزشی, علوم ورزشی/توسط عرفان عظیمی نیامقدمه
بسکتبال ورزشی پرتحرک است که با پرشهای زیاد، تغییرات ناگهانی جهت و برخوردهای فیزیکی همراه است. به همین دلیل آسیبهای عضلانی و مفصلی در آن شایع هستند. سه مورد از مهمترین آسیبها در این ورزش شامل پیچخوردگی مچ پا، کشیدگی یا پارگی تاندون آشیل و کشیدگی یا پارگی رباط صلیبی (ACL) میشوند. در ادامه هرکدام از این آسیبها، علائم، پیشگیری و درمان آنها بررسی میشود.
۱)پیچخوردگی مچ پا
وقتی بازیکن بعد از پرش یا تغییر جهت ناگهانی روی زمین مینشیند و مچ پا به داخل یا بیرون برمیگردد، رباطهای مچ بیش از حد کشیده میشوند. این آسیب با درد ناگهانی، ورم، کبودی و محدودیت حرکتی همراه است. اگر درمان نشود، میتواند باعث شل شدن دائمی رباطها و افزایش احتمال آسیب مجدد شود.
۲)کشیدگی و پارگی تاندون آشیل
تاندون آشیل در پشت پاشنه پا قرار دارد و بزرگترین تاندون بدن است. در بسکتبال به دلیل پرشهای مداوم، توقفهای ناگهانی و دویدنهای سرعتی فشار زیادی به آن وارد میشود. علائم کشیدگی یا پارگی شامل درد شدید پشت پاشنه، ورم، حساسیت به لمس و مشکل در راه رفتن است. در پارگی کامل حتی صدای “تق” شنیده میشود و بازیکن قادر به حرکت دادن پا نیست.
۳)کشیدگی و پارگی رباط صلیبی(ACL)
رباط صلیبی قدامی (ACL) یکی از مهمترین رباطهای زانو است که ثبات مفصل را تضمین میکند. این رباط بیشتر هنگام تغییر ناگهانی جهت حرکت، فرود اشتباه پس از پرش، یا برخورد شدید آسیب میبیند. در بسکتبال به دلیل حرکات سریع، توقفهای ناگهانی و پرشهای مکرر، پارگی ACL بسیار شایع است.
بازیکنی که دچار این آسیب میشود معمولاً صدایی شبیه “تق” در زانو احساس میکند. بلافاصله پس از آسیب، درد شدید و ناتوانی در ادامه بازی بروز میکند. ورم زانو در چند ساعت آینده ایجاد میشود که از نشانههای مشخص پارگی رباط صلیبی است.
پارگی ACL اغلب نیاز به جراحی و دوره طولانی بازتوانی دارد.
بازیکنان حرفهای پس از پارگی ACL معمولاً بین ۶ تا ۹ ماه از میادین دور میمانند.
بررسی جزئی راههای پیشگیری از پیچخوردگی مچ پا، کشیدگی یا پارگی تاندون آشیل و کشیدگی یا پارگی رباط صلیبی(ACL) در بسکتبال
بسیاری از آسیبهای ورزشی در بسکتبال قابل پیشگیری هستند، بهویژه وقتی بازیکن اصول صحیح تمرین، گرمکردن و استفاده از تجهیزات مناسب را رعایت کند. در ادامه مهمترین راهکارهای علمی و عملی برای پیشگیری از این سه آسیب رایج توضیح داده میشود.
+نکته: رعایت این نکات به بازیکنان بسکتبال کمک میکند احتمال پیچخوردگی مچ پا و کشیدگی یا پارگی تاندون آشیل و رباط صلیبی را به حداقل برسانند و بدون ترس از آسیب، با انرژی بیشتری در زمین بازی حضور داشته باشند
۱. گرمکردن و کشش پیش از بازی
گرمکردن بدن قبل از تمرین یا مسابقه باعث افزایش گردش خون، آمادگی عضلات و کاهش احتمال آسیب میشود.
تحقیقات نشان داده است که ۱۰ تا ۱۵ دقیقه گرمکردن هدفمند میتواند احتمال آسیبهای بسکتبال را بهطور چشمگیری کاهش دهد.
+برای مچ پا: انجام حرکات دَوَران مچ، پرشهای سبک روی نوک پا و راه رفتن روی پاشنه و پنجه.
+برای تاندون آشیل: کشش عضلات ساق (ایستادن روبهروی دیوار و کشش پاشنه به عقب) و انجام حرکات کششی با باند ورزشی.
+برای رباط صلیبی: دویدن سبک، اسکات و لانج و تمرینات تعادلی و پرشهای کوچک کنترلشده انجام دهید تا عضلات ران، همسترینگ و مفاصل زانو آماده شوند.
۲. استفاده از کفش مناسب بسکتبال
کفش ورزشی یکی از مهمترین عوامل پیشگیری است. کفشهای مخصوص بسکتبال طراحی شدهاند تا از مچ پا و پاشنه بهخوبی حمایت کنند. کفش باید دارای ساق بلند یا نیمهبلند باشد تا از چرخش بیش از حد مچ جلوگیری کند.
زیره کفش باید ضربهگیر و مقاوم در برابر لغزش باشد.
استفاده از کفشهای کهنه یا نامناسب خطر آسیب را افزایش میدهد.
۳. تقویت عضلات اطراف مچ و ساق و زانو
عضلات قویتر، حمایت بیشتری از رباطها و تاندونها ایجاد میکنند. تمرینات تقویتی منظم میتواند خطر پیچخوردگی و کشیدگی را تا ۳۰٪ کاهش دهد.
+برای مچ پا: تمرینات تعادلی روی تخته تعادل یا توپ بوسو، راه رفتن روی سطوح ناپایدار و پرشهای کنترلشده.
+برای تاندون آشیل: حرکت بالا رفتن روی پنجه (Heel Raise) و انجام اسکاتهای نیمه برای تقویت عضلات ساق.
+برای رباط صلیبی: حرکت اسکات و لانج و پل باسن برای تقویت عضلات چهارسر ران، همسترینگ و باسن.
۴. تمرینات تعادلی و حس عمقی (Proprioception)
پس از هر بار پرش یا تغییر جهت، بدن باید بداند چگونه تعادلش را حفظ کند. تمرینات حس عمقی به مغز و عضلات یاد میدهند واکنش سریعتری به حرکات ناگهانی داشته باشند.
ایستادن روی یک پا و گرفتن توپ بسکتبال از همتیمیها.
پریدن روی یک پا و فرود آرام روی همان پا.
تمرینات روی سطوح نرم مثل فوم یا تشک ورزشی.
۵. کنترل شدت و حجم تمرین
یکی از دلایل اصلی آسیب، فشار بیش از حد یا خستگی عضلات است.
شدت تمرین باید بهتدریج افزایش یابد.
استراحت کافی بین جلسات تمرین و مسابقه ضروری است.
بدن در شرایط خستگی بیشترین احتمال آسیب را دارد.
۶. استفاده از تجهیزات کمکی
مچبند ورزشی: برای بازیکنانی که سابقه پیچخوردگی دارند، مچبند میتواند حمایت خوبی فراهم کند.
کفیهای طبی: در صورت داشتن کف پای صاف یا مشکلات ساختاری پا، کفیهای استاندارد میتوانند فشار را بهتر توزیع کنند.
۷. رعایت تکنیک صحیح در پرش و فرود
بخش زیادی از آسیبهای مچ و آشیل به خاطر فرود اشتباه بعد از پرش اتفاق میافتد.
بازیکن باید روی هر دو پا و با زانوهای کمی خم فرود بیاید.
از فرود روی پای بازیکن دیگر باید اجتناب شود.
آموزش تکنیک صحیح پرش و فرود برای بازیکنان مبتدی ضروری است.
۸. مراقبت و پیشگیری ثانویه
بازیکنی که یکبار دچار آسیب شده است، در معرض آسیب مجدد قرار دارد. بنابراین: باید دوره توانبخشی و فیزیوتراپی کامل شود.
تا قبل از بازی رسمی، تمرینات تقویتی و تعادلی ادامه داشته باشد.
در صورت احساس درد یا ضعف، ادامه تمرین توصیه نمیشود.
راهکارهای کلی پیشگیری
- گرمکردن و کشش کامل قبل از بازی
- کفش مناسب بسکتبال با پشتیبانی کافی از مچ و پاشنه
- تمرینات قدرتی و تعادلی برای مچ، ساق و زانو
- تکنیک صحیح پرش و فرود
- کنترل شدت و حجم تمرینات و استراحت کافی
- استفاده از تجهیزات کمکی مانند مچبند و زانوبند
راهکارهای کلی درمان و مراقبت
*درمان فوری:
(روش R.I.C.E):
استراحت (Rest)،
استفاده از یخ (Ice)،
فشار ملایم با باند (Compression)،
بالا نگهداشتن پا (Elevation).
*مراحل بعد درمان فوری:
الف) فیزیوتراپی و تمرینات اصلاحی برای بازگرداندن قدرت و انعطاف عضلات.
ب) داروهای ضدالتهابی برای کاهش درد و ورم.
*موارد شدید و حاد:
جراحی برای موارد پارگی کامل تاندون آشیل یا آسیب جدی رباط مچ لازم و ضروری است.
مخلص کلام
۱. پیچخوردگی مچ پا
+علت: فرود اشتباه پس از پرش یا تغییر جهت ناگهانی.
+علائم: درد ناگهانی، تورم، کبودی، محدودیت حرکت.
+عوارض: ناپایداری مزمن مچ، ضعف حرکتی، احتمال آسیب مجدد.
+پیشگیری: گرم کردن و کشش قبل تمرین، استفاده از کفش مناسب و بستن مچ.
+درمان: استراحت، یخ، باندکشی، بالا نگه داشتن پا، فیزیوتراپی در مراحل بعد.
۲. کشیدگی یا پارگی تاندون آشیل
+علت: پرشهای مکرر، شروع ناگهانی حرکت انفجاری یا فشار بیش از حد روی ساق.
+علائم: درد شدید پشت مچ پا یا ساق، صدای “تق”، ناتوانی در ایستادن روی پنجه.
+عوارض: کاهش قدرت ساق، اختلال در راه رفتن و دویدن، پارگی کامل نیازمند جراحی.
+پیشگیری: تمرین کششی و تقویتی عضلات ساق، افزایش تدریجی شدت تمرین، کفش استاندارد.
+درمان: استراحت، یخگذاری، فیزیوتراپی؛ در پارگی کامل معمولاً جراحی.
۳. کشیدگی یا پارگی رباط صلیبی (ACL)
+علت: تغییر جهت ناگهانی، توقف سریع، برخورد مستقیم به زانو یا فرود نادرست.
+علائم: صدای “پاپ”، درد شدید، تورم سریع، بیثباتی زانو.
+عوارض: ناپایداری مفصل، آسیب غضروف و منیسک، آرتروز زودرس.
+پیشگیری: تمرینات تقویتی عضلات ران و همسترینگ، تکنیک صحیح پرش و فرود، استفاده از زانوبند محافظ.
+درمان: در موارد خفیف استراحت و فیزیوتراپی؛ در پارگی کامل معمولاً جراحی بازسازی رباط.
نتیجهگیری
پیچخوردگی مچ پا، کشیدگی یا پارگی تاندون آشیل و کشیدگی یا پارگی رباط صلیبی(ACL) از آسیبهای شایع در ورزش بسکتبال هستند که میتوانند روند ورزشی یک بازیکن را برای هفتهها یا حتی ماهها متوقف کنند. رعایت اصول پیشگیری، گرمکردن کافی، انتخاب کفش مناسب و درمان بهموقع میتواند از بروز آسیبهای جدیتر جلوگیری کند.
مطالب مربوطه
مصدومیت جیسن تیتم؛ پارگی آشیل، نقطه پایانی بر سلتیکسِ فعلی است
منابع
- Fong DT, Hong Y, Chan LK, Yung PS, Chan KM. A systematic review on ankle injury and ankle sprain in sports. Sports Med. 2007;37(1):73-94.
- Maffulli N, Longo UG, Denaro V. Achilles tendon rupture and tendinopathy: state of the art. J Orthop Trauma. 2010;24(4):267-272.
- Griffin LY, Albohm MJ, Arendt EA, et al. Understanding and preventing noncontact anterior cruciate ligament injuries. Am J Sports Med. 2006;34(9):1512-1532.









دیدگاه خود را ثبت کنید
تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟در گفتگو ها شرکت کنید.